کد خبر : 15992 تاریخ انتشار:۱۳۹۶/۰۸/۱۳ - ۱۶:۳۵

با شروع قرن بیست و یکم، دستیابی به موفقیت و بقاء برای شرکتها و نهادهای مالی و سرمایه گذاری پیچیده تر و دشوارتر گردیده است. این واقعیت ناشی از ظهور دوران جدیدی در تجارت و کسب و کار است که تغییر یکی از خصایص اصلی آن بوده و لازمه پیشرفت و توسعه توجه به تمام […]

photo_2017-11-04_16-32-50

با شروع قرن بیست و یکم، دستیابی به موفقیت و بقاء برای شرکتها و نهادهای مالی و
سرمایه گذاری پیچیده تر و دشوارتر گردیده است. این واقعیت ناشی از ظهور دوران جدیدی در تجارت و کسب و کار است که تغییر یکی از خصایص اصلی آن بوده و لازمه پیشرفت و توسعه توجه به تمام نکات علمی و عملی در سازمانها می باشد. در این راستا رعایت اخلاق حرفه ای از مهم ترین و اثر گذار ترین عوامل در رشد و تعالی سازمانها محسوب می شود. امروزه اگرچه بر مبنای نظری موضوع اخلاق به عنوان موضوعی عام که در تمام جنبه های زندگی بشر کاربرد داشته و بسیاری از افراد به طور مستقیم یا غیر مستقیم آن را تایید می نمایند و عمل به آن را از بدیهیات زندگی بر می شمارند مورد توجه مدیران ارشد شرکتها و سازمانهای بزرگ قرار گرفته، لیکن در مرحله و مقام اجرا و عمل اقدامات و رویکردهای متفاوتی در این زمینه مشاهده می گردد.

با توجه به فضای رقابتی موجود در کسب و کار و بعضاً الزامات ناشی از ابلاغیه ها و نظارت دستگاههای ناظر نظیر سازمان بورس و اوراق بهادار و بانک مرکزی ج.ا.ا و …، موضوع اخلاق حرفه ای در سازمانها، بانکها، شرکتها و اصناف مختلف در چهارچوب منشور اخلاقی تبیین و طراحی می شود و بسیاری از اصناف با توجه به الزامات و استانداردهای موجود از طریق منشور اخلاقی سعی در نهادینه نمودن موضوع رعایت اخلاق حرفه ای در زیر مجموعه های کاری مربوط به خود را دارند. در این بین منشور اخلاقی مربوط به پزشکان، روانشناسان، وکلا و حقوقدانها، حسابداران دولتی سوگند خورده و مهندسین و شرکتها و بانکها و سازمانهایی که با اقشار مختلف مردم در ارتباط بوده و یا گروه قابل توجهی از نحوه عملکرد و فعالیتهای آنها منتفع می گردند، بیشتر قابل توجه می­باشد.

امروزه توجه به این موضوع به عاملی برای موفقیت و پیشرفت بدل شده و دیگر صرفاً شکل ظاهری آن به صورت یک نوشته نمادین که در قالب منشور اخلاقی تهیه می شود در نظر گرفته نمی شود. در دنیای مدرن و صنعتی منشورهای اخلاقی در بسیاری از سازمانها در سراسر جهان مورد استفاده قرار می گیرند و این منشورها از جمله ابزارهایی هستند که سازمانها می توانند از طریق آنها، آرمانها و اهداف اخلاقی خود را تشریح و در اجرا محقق نمایند. عدم وجود مدلها و اصول مدون اخلاقي و ارزشي موجب مي شود تا افراد در سازمان و محیط کار خود بر اساس احساس وجداني خود دست به عملي بزنند كه شايد از ديدگاه فردي بهترين بوده اما از نظر جامعه و سازمان و مصالح كلي چندان خوشايند و مطلوب نباشد. الگوهاي اخلاقي به فرد امكان مي دهند تا تصميمات صحيحي اتخاذ نموده و از ابهام و سردرگمي رهايي يابند.

منشور اخلاقی مجموعه راه حلهایي است كه عملكرد و اقدامات صحيح کارکنان یک سازمان را به صورتي واضح و شفاف معين نموده و معيارهايي براي تصميم گيري و انتخاب در اختيار آنان قرار مي دهد. منشور اخلاقي اجراي امور سازمان را تسهيل و تصحيح نموده و بررسي و ارزيابي آنها را از سوي دستگاهها و واحدهای نظارتی برون سازمانی به صورت عيني امكان پذيرتر مي سازد.

مديران در سازمانها با توجه به اهميت و نقشي كه دارند به عنوان الگوي رفتاري براي كاركنان محسوب
مي شوند. اگر مديران خود متعهد به انجام اصول اخلاقي تدوين شده نباشند، میزان تعهد و پایبندی ساير كاركنان نيز در این خصوص كاهش خواهد يافت. لذا مفاد منشور اخلاقي هم به صورت زباني و هم در رفتار عملی و حرفه ای مديران بايد متجلي شود.

منشور اخلاقي يك ابزار ايستا و مكانيك نبوده بلكه ارگانيك و پويا است كه با توجه به تغيير در نيازهاي ذينفعان، جامعه، سازمان و كاركنان بايد مورد اصلاح و بازنگري قرار گيرد. هنگامی که منشور اخلاقی در ابعاد عملی پویایی و صلابت خود را از دست بدهد بیشتر نقش شعاری و تزئینی خواهد یافت که باعث سرخوردگی مشتریان و ذینفعان خواهد شد و اثرات سوء آن در کاهش رشد و تعالی سازمان نمود پیدا
می کند. بنابراین می بایست در مقاطع مختلف و بر اساس نیاز روز نسبت به بازنگری آن اقدام گردد.

يكي از الزامات مهم در مورد منشور اخلاقي، نحوه نهادينه كردن و عملیاتی نمودن و لحاظ ضمانت اجرائی برای آن است. بايد افرادي كه مفاد منشور را رعايت مي كنند مورد تشويق و با آنهايي كه منشور را رعايت نمي كنند برخورد مناسبي صورت پذیرد. زیرا عملیاتی نمودن منشور اخلاقی به صورت مطلوب به طور مستقیم با منافع سازمان در ارتباط است به عنوان مثال اگر توجه به منافع و مصالح سازمان و اعمال سیاستهای سازمانی و مدیریتی از طریق اطلاع از دستورالعملها و بخشنامه ها در متن منشور اخلاقی گنجانده شود می باید توجه دقیق کلیه کارکنان به این موضوع را از طرق مختلف مورد پایش قرار داد، زیرا در صورت عدم توجه کافی به این موضوع طرحها و پروژه هایی که از طریق مدیریت و کارشناسان سازمان جهت رشد و تعالی و سود آوری بیشتر و طی نمودن مراحل مختلف و هزینه های گزاف اداری و سازمانی طراحی و برای اجرا به واحدهای عملیاتی ارجاع می گردد بی نتیجه باقی مانده و از کارایی و اثربخشی لازم برخوردار نخواهد بود.

از سوی دیگر عدم توجه کافی به این موضوع نارضایتی مشتریان را نیز در برخواهد داشت، زیرا ممکن است مشتریان با اطلاع از خدمات، محصولات و امکانات جدید، برنامه ریزی و اقدامات خاصی را برای کار و فعالیت خود انجام دهند که بی توجهی و بی اطلاعی کارکنان و عدم ارائه مناسب خدمات و محصولات مزبور باعث ایجاد دلسردی و ناامیدی در مشتریان گردیده و تصور ارائه وعده های پوچ و واهی از جانب سازمان را به ایشان تداعی نماید.

از آنجائیکه منشور اخلاقی شامل مجموعه ارزشهایی است که نسبت به سایر ارزش ها برای سازمان دارای اولویت بیشتری بوده و باید از سوی کارکنان و مدیران پیروی شوند می باید ارزشهایی چون صداقت، تعهد، وفاداری، احترام، رازداری، تکریم ارباب رجوع، پاسخگویی، عدالت و انصاف، بی طرفی، پایبندی به قانون، مسئولیت پذیری، شفافیت، امانت داری و … به خوبی در آن تداعی گردیده و سندي باشد که حاوي معيارهاي اخلاقي ـ ارزشي بوده و براي ايجاد هماهنگي و وحدت رويه و روش در بين مديران و كاركنان سازمان تدوين ‌شود، منشور اخلاقی همچنین کارکنان را در رفتار و عملكردهايشان به‌ سوي آرمان‌هاي ارزشي سازمان هدايت مي‌كند. در اکثر سازمان ها منشورهای اخلاقی به مثابه روح سازمان باعث یکپارچگی و وحدت رویه در کلیه فعالیتها و روند اجرایی می گردد. مثلاً در شعب مختلف بانکها در صورتی که مشتریان با برخوردهای متفاوت در برابر امور یکسان قرار گیرند و اعتقاد آنها به بانک به عنوان یک سیستم حرفه ای خدشه دار گردد، بانک با ریسک شهرت مواجه خواهد شد.

یکی از مشکلات سازمانها جهت استقرار اخلاقیات حرفه ای در سازمان، عدم به کـار بـستن منـشور اخلاقی تدوین شده می باشد. این عارضه می تواند علل متعددی داشته باشد که مواردی نظیر تدوین نادرست منشور و تنظیم آرمانی مفاد آن، عدم تعریف اهداف اصلی، عدم توجه به کارکنان و خواسته­ها و منافع کلیه ذینفعان و … از مهمترین علل آن ارزیابی می گردند. نکتـه کلیـدی در تـدوین منـشور اخلاقی توجه به منافع کلیه ذینفعان و برقرار کردن رابطه منطقی بین منافع بعضاً متعارض می باشد.

بانکها در سیستم اقتصادی کشور به واسطه الزامات ابلاغی از سوی بانک مرکزی ج.ا.ا، سازمان بورس و اوراق بهادار و … ملزم به طراحی و ابلاغ منشور اخلاقی گردیده اند، لیکن شکایات و نارضایتی های متعدد منعکس شده از سوی نهادهای نظارتی، حاکی از عدم اجرائی شدن کامل مفاد منشورهای مذکور در سطح شبکه بانکی کشور می باشد، موارد متعددی از شکایات مطروحه نظیر عدم تکریم ارباب رجوع، مطلع نبودن کارکنان از آخرین دستورالعملها و بخشنامه های ابلاغی و اعمال برخوردهای سلیقه ای در خصوص موضوعات واحد، عدم سرویس دهی مناسب و مورد انتظار مشتریان در مراجعات حضوری و غیر حضوری، نقص برنامه های نرم افزاری، قطعی سیستم و معطلی مشتریان، طولانی شدن روند بررسی ها و اعتبار سنجی پرونده های اعتباری و همچنین بعضاً بروز سوء جریانات نظیر اختلاس، جعل و تبانی، سوء استفاده و …، بیانگر این است که هنوز به صورت کاملاً جدی و حرفه ای موضوع پایبندی کارکنان بانکها به منشور اخلاقی تدوین شده نهادینه نگردیده و بین منشورهای اخلاقی موجود و عملکرد مناسب و متناسب با مفاد آنها به دلیل عدم وجود بسترها و ساختارهای مناسب و عدم اعمال نظارت و کنترل بهینه و … فاصله قابل توجهی وجود دارد.

در این رابطه توجه مدیران عالی بانکها به مقوله منشور اخلاقی و وضعیت اجرائی شدن آنها، رصد، آموزش، در نظر گرفتن ضمانت های اجرائی (از طریق مکانیسم های تشویقی و تنبیهی لازم)، توجه به شکایات مطروحه از سوی مشتریان به عنوان فرصتی جهت رفع مواردی که احیاناً اجرای منشور در آن با تنگنا و مشکلات همراه می گردد، می­تواند به جنبه های عملیاتی شدن منشور اخلاقی و عینیت بخشی آن کمک نماید. همچنین دستگاههای نظارتی نظیر سازمان بورس و اوراق بهادار و بانک مرکزی ج.ا.ا در فرآیند نظارتهای مستمر خود ارجح است که صرفاً به وجود یا عدم وجود منشور اخلاقی در سازمان مورد بررسی توجه ننموده و به صورت محتوایی نحوه اجرائی شدن و عملیاتی نمودن آن را رصد و در این رابطه با امتیازبندی و اطلاع رسانی و استفاده از ابزار تشویقی و تنبیهی و رتبه بندی مناسب موسسات و سازمانها و بانکهای مورد رسیدگی موجبات آگاهی و شفافیت ذینفعان را از وضعیت رعایت اخلاق حرفه ای فراهم آورند.

 

منابع :

– فرآیند تدوین منشور اخلاقی برای سازمان، سید مهدی الوانی، محمد حسین رحمتی

– منشور اخلاقیات سازمانی، مفاهیم، روشها و چالش ها، ابوالحسن فقیهی، حمیدرضا ایرانی

– مدیریت اخلاق در سازمان، مرتضی سلطانی

مطالب مرتبط

نظر شما

پربازدید ترین ها

آخرین اخبار

طراحی سایت